කොසොල් රජතුමාගේ බිසෝවරු වරෙක් කොසොල් රජතුමාට මෙසේ පැවසූහ. රජතුමනි, ඔබ වහන්සේ බුදු රජාණන් වහන්සේ බැහැ දැකීමට දිනකට තුන් වරක් යන්නේය. උන්වහන්සේගෙන් ධර්මය නිතරම ශ්රවණය කරන්නේය. විශාකා වැනි කුල කාන්තාවන් පවා දිනපතා විහාරස්ථානයට ගොස් කුසල් රැස් කර ගනිති. නමුත් අපි කාන්තාරයක අතර මං වී සිටින පිපාසාවෙන් පෙලෙන දුගීන් වැන්න.
ඔබ වහන්සේ ආරාමයට යන විට, බුදු බණ ශ්රවනය කිරීමට අපවද කැටුව යන මැනවි. කාන්තාවන් කැටිව විහාරයට දිනපතා ගමන් කිරීම විහාරස්ථානයේ කටයුතු වලට, විශේෂයෙන් බුදු රජාණන් වහන්සේට බාධාවක් විය හැක. ඒ නිසා ඔබ වෙනුවෙන් මම සුදුසු යමක් කරන්නෙමි යයි කොසොල් රජතුමා අන්තඃ පුරයේ බිසවුන්ට පැවසුවේය. දිනක් කොසොල් රජතුමා බුදු රජාණන් වහන්සේ සමග සතුටු සාමීචි බස් පවසන අවස්ථාවෙක චත්තපානී නම් වූ අනාගාමී වූ ගිහි පුද්ගලයෙක් ගැන කොසොල් රජ තුමාට අසන්නට ලැබින. කොසොල් රජතුමා චත්තපානී මාලිගයට කැඳවා අන්තඃ පුරයේ බිසෝ වරුන්ට ධර්මය උගන්වනු මැනැවැයි ආරාධනා කලේය. මහ රජ තුමනි, අප වැනි ගිහියන්ට එය අකැපය. ඒ නිසා බුදු රජාණන් වහන්සේගේ අනුග්රහයෙන් තෙරුන් වහන්සේ නමක් මෙම කටයුත්ත සඳහා යොදා ගන්නේ නම් මැනැවැයි පැවසීය. එසේ රජතුමා ඒත්තු ගන්වා චත්තපානී, ඒ භාරදූර කාර්යයෙන් ගැලවුනේය. රජතුමාද, මේ සිද්ධිය බිසෝවරුන්ට පවසා, මම බුදු රජාණන් වහන්සේ හමුවී තෙරුන් වහන්සේ නමක් මාලිගයට එවන ලෙස ඉල්ලා සිටින්නෙමැයි පැවසීය. බිසෝ වරුනි, ඔබ කැමති මොන තෙරුන් වහන්සේගෙන් ධර්මය ඉගෙනීමටදැයි රජතුමා විචාලේය. ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ බුදු රජාණන් වහන්සේගේ සාසනයෙහි ඇති ඉතාමත් සිරිමත් තෙරුන් වහන්සේය. එසේම උන්වහන්සේගේ ස්වරයද මධුරය, විනීත ගති පැවතුම් ඇත්තේය. අපි ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගෙන් ධර්මය ඉගෙනීමට කැමැත්තෙමු. මේ බව බුදු රජාණන් වහන්සේට සැළ කිරීමෙන් පසු බුදු රජාණන් වහන්සේ ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ කැඳවා රජ මාලිගයට ගොස් බිසෝවරුන්ට ධර්මය උගන්වන ලෙසට අණ කලේය.
බුදු රජාණන් වහන්සේ එසේ වදාල ද කොසොල් රජතුමාට සැක ඇති වූ තැන්ද තිබුණි. බුදු රජාණන් වහන්සේ කොසොල් රජ තුමාගේ සැක දුරු කලේ ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගේ ගුණ වර්ණනා කරමිනි. උන්වහන්සේ සෝථාපන්න වූ තෙරුන් වහන්සේ නමක් බවත් කවදාවත් උන්වහන්සේගෙන් වරදක් සිදු නොවන බවත් වදාල සේක. අන්තඃ පුරයෙහි බිසෝවරු පන්සියයක් පමණ වූහ. ඒ බිසෝවරු ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගේ සුමධුර කට හඬට වශී වූහ. ඒ සියල්ලම ධර්මය හොඳින් ඉගෙන ගත්හ. ඒ බිසොවුන්ද, ඔවුන්ගේ නොසිඳී ඇති කාමාශාවන් නිසා ආනන්ද තෙරුන්ගේ කටහඬ ශ්රවණය කිරීමෙන්, ආනන්ද තෙරුන්ගේ රුව ඇති පුතුන් බිහි කලහ. අන්යාගමිකයෝ මේ සිද්ධියෙන් කොසොල් රජතුමාගේ සිත වෙනස් කිරීමට තැත් කලහ. කොසොල් රජතුමා භාග්යවතුන් වහන්සේ හමුව මේ සිද්ධිය සැල කොට සිටියේය. භාග්යවතුන් වහන්සේ කරුණු දක්වා කොසොල් රජතුමාගේ සිතෙහි ඇති වික්ෂිප්ත භාවය දුරු කලේය. කොසොල් රජතුමාගේ සැකය දුරු වූ පසු, ඒ බිසෝවරුන්ගේ කුමාරවරු ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගේ භාරයේ තබන ලද්දේ කොසොල් රජතුමා විසිනි. ඒ කුමාරවරු පන්සියයක් පමණ දෙනා වැඩිවියට එළඹෙත්ම ආනන්ද තෙරුන්ගෙන් පැවිද්ද ලබාගෙන අරහත් ඵලය ලබා ගත්හ.
වරක් කොසොල් රජතුමාට කසී රටෙන් වටිනා සලු දහසක් පමණ ත්යාග වශයෙන් ලැබුණි. මෙයින් පන්සියයක් පමණ සිය අන්තඃ පුරයේ බිසෝවරුන්ට රජතුමා ත්යාග වශයෙන් පිරිනැමීය. බිසෝවරුන් ඒ සළු ආනන්ද තෙරුන්ට පූජා කලහ. එයින් ඉක්බිති ඔවුන් පැරණි වස්ත්රම හැඳගෙන රජතුමා බොජුන් වලඳන ශාලාවට ගියහ. රජතුමා අලුතෙන් එවන ලද වස්ත්ර තිබියදී පරණ වස්ත්ර ඇන්දේ කුමක් නිසාදැයි බිසෝවරුන්ගෙන් විචාලේය. එදා ධර්ම දේශනය ඉතාමත්ම සුන්දර වූ බවත් ඒ නිසා ධර්ම ත්යාගයක් වශයෙන් ඒ සළු සියල්ලම ආනන්ද තෙරුන්ට පූජා කල බව බිසෝ වරු පැවසූහ. ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ඒ සලු පිලිගත්තේදැයි රජතුමා විමසීය. එසේය ස්වාමීනි බිසෝවරු පිලිතුරු දුන්හ. කොසොල් රජතුමාට, මේ ස්වාමීන් වහන්සේලා යම්කිසි සළුපිලි වෙලඳාමක් කරත්දැයි රජතුමාට සැක සිතින. එතුමා කෑමෙන් පසු අතේ වතුර වියලීමටත් පෙර වහාම ආරාමයට ගියේය.
කොසොල් රජතුමා භාග්ය වතුන් වහන්සේ බැහැ දැකීමට පෙර ප්රධාන ශාලාවට ගොස් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ හමුවූහ. තෙරුන් වහන්සේට නමස්කාර කොට එකත් පස්ව හිඳ, ප්රශ්න කීපයක් ඇසූහ.
කොසොල් රජතුමා: තෙරුන් වහන්ස, මගේ බිසවුන් හොඳින් ධර්මය ඉගෙන් ගනිත්ද?
ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ: එසේය මහ රජ ඔවුන් හොඳින් ධර්මය ඉගෙන ගනිති.
කොසොල් රජතුමා: ඔවුන් ප්රශ්න අසයිද?
ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ: එසේය මහරජ, අවශ්ය ප්රශ්නයක් ඇත්නම් ඔවුන් ඒය අසත්.
කොසොල් රජතුමා: ඔබවහන්සේගේ සුව දුක් ඔවුන් විචාරයිද? ඔබවහන්සේට සළුපිලි පූජා කරත්ද?
ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ: එසේය මහරජ, මට සළු පන්සියයක් පමණ ඔවුන් මට පූජා කලෝය.
කොසොල් රජතුමා: ඔබ වහන්සේ ඒ සියල්ල පිලිගත්තෙහිද?
ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ: එසේය මහ රජ මම පිලිගත්තෙමි.
කොසොල් රජතුමා: ස්වමීනි භාග්යවතුන් වහන්සේ ඔබට පිලි ගැනීමට නියම කොට ඇත්තේ සළු තුනක් පමණක් නොවේද?
ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ: එසේය මහරජ භික්ෂුවකගේ පුද්ගලික භාවිතයට බුදු රජාණන් වහන්සේ සිවුරු තුනක් පමණක් නියම කොට ඇතත් ඊට වඩා පිලිගැනීමට නියමයක් කොට නොමැත. වනගතව වෙසෙන තිස්ස තෙරුන් වහන්සේ වයස අවුරුදු හතේදී කිරිපිඬු සහිත පාත්රා දහසක් එක දිනකදී පූජා වශයෙන් ලද්දේය. උන්වහන්සේ ඒ පාත්රා දහසම එය අවශ්ය වූ දහසක් භික්ෂූන්ට පූජා කලේය. එසේම උන්වහන්සේ බුමුතුරුණු දහසක්ද ලද්දේය. ඒ බුමුතුරුණුද උන්වහන්සේ එය අවශ්ය බික්ෂූන්ට පූජා කලේය. මම පූජා වශයෙන් ලබාගත් සලුද එසේමය. ඒ සලු ඉරී ගිය සිවුරු ඇති භික්ෂූන්ට මමද පූජා කලෙමි.
කොසොල් රජතුමා: ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා අලුත් සිවිරු ලද කල්හි පැරණි ඉරී ගිය සිවුරු වලට කුමක් කරන්නේද?
ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ: ඒ ඉරීගිය සිවුරු පිලිසකර කොට පෙරවන වස්ත්ර මෙන් ඔව්න් පාවිච්චි කරති.
කොසොල් රජතුමා: ඒ වස්ත්රද ඉරී ගිය කල්හි ඔවුන් කුමක් කරත්ද?
ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ: මහරජ එවිට ඔවුන් ඒ ඉරී ගිය තැන් කපා අස් කොට අඳන සිවුරු වශයෙන් පරිහරණය කරති.
කොසොල් රජතුමා: අඳන සිවුරු ඉරෙන කොට ඔවුන් කුමක් කරත්ද?
ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ: එවිට ඒ වස්ත්ර ඇඳ ඇතිරිලි මෙන් ඔව්න් පාවිච්චි කරති.
කොසොල් රජතුමා: ඒ වස්ත්රද ඉරී යන විට කුමක් කරත්ද?
ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ: මහරජ එවිට ඔවුන් ඒ වස්ත්ර බිමට අතුරන වස්ත්ර ලෙස පරිහරණය කරති.
කොසොල් රජතුමා: ඒවා ඉරෙන විට?
ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ: එවිට පා පිස දැමීම සඳහා ඒවා පරිහරණය කරති.
කොසොල් රජතුමා: එසේ කිරීමෙන් පසු කුමක් කරයිද?
ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ: මහරජ, පහන් වූ සිතෙන් ශ්රද්ධාවන්ත කෙනෙක් පූජා කරන කිසිම දෙයක් විනාශ කිරීම අකැපය. ඉරුනු පා පිස දමන රෙදි පසුව මැටි හා මිශ්ර කොට බිත්ති හා කුටිවල බිම පිලිසකර කිරීමට පාවිච්චි කරන්නෙමු.
කොසොල් රජතුමා ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ කෙරෙහි අතිශයින්ම පැහැදුනේය. ඔබවහන්සේ සැක කිරීම ගැන මම පසුතැවෙන්නෙමි. මම ඒ වෙනුවට යමක් කරන්නෙමි යයි සිතා ආරාමයෙහිම හිඳගෙන මාලිගයට අනෙක් සලු පන්සියයත් එවන ලෙස පණිවුඩයක් යැවීය. ඒ සළු පන්සියයද ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට කොසොල් රජතුමා පූජා කලේය.
මේ අන්දමට ආනන්ද තෙරණුවෝ පූජා භාණඩ වශයෙන් බොහෝ අවස්ථාවලදී සළුපිලි ලබා ඇත. වෙනත් භාණ්ඩද උන්වහන්සේට පූජා කල අය අපමණය.
